Een gebruiksvergoeding is een financiële compensatie die kan worden gevraagd wanneer één van de ex-partners in de woning, die aan beiden in eigendom toebehoort, blijft wonen. De andere mede-eigenaar kan dan hiervan geen gebruik maken en heeft niet het genot van zijn mede-eigendom.
Op 28 mei 2025 heeft het gerechtshof Den Haag hierover uitspraak gedaan (ECLI:NL:GHDHA:2025:1132).
Feiten en juridische vragen
In deze zaak hebben partijen een woning die in eigendom aan beiden toebehoort. De man is tijdens de echtscheidingsprocedure en ook na de echtscheiding in de woning blijven wonen. Hij heeft al die tijd de aflossingen van de hypotheek betaald. Aangezien de woning gemeenschappelijk eigendom is, had de vrouw ook de helft van de aflossingen moeten betalen. Kan de man de helft van de door hem betaalde hypotheekaflossingen op de vrouw verhalen? Kan dit worden verrekend met andere vorderingen?
Het kan langere tijd duren voordat de rechter uitspraak doet in een procedure. Als er met spoed een beslissing moet worden genomen, kunnen partijen in deze procedure een voorlopige voorziening starten. In de voorlopige voorziening procedure wordt op korte termijn uitspraak gedaan die geldt totdat de rechter uitspraak heeft gedaan in de bodemzaak.
In de beslissing van het gerechtshof Den Haag heeft de rechter uitspaak gedaan in de voorlopige voorziening procedure, onder andere dat de man partneralimentatie aan de vrouw moet betalen. Bij de berekening van de hoogte van de partneralimentatie is rekening gehouden met het feit dat de man de aflossingen van de hypotheek betaald. De rechter is van oordeel dat de man in de voorlopige voorzieningenprocedure dan ook niet de helft van de door hem betaalde aflossingen kan verhalen op de vrouw.
Ook in de bodemprocedure heeft de rechter de hoogte van de door de man aan de vrouw te betalen partneralimentatie vastgesteld. Hierbij is geen rekening gehouden met de door de man betaalde aflossingen op de hypotheek. De man is in hoger beroep gegaan tegen deze uitspaak, onder andere omdat hij van mening is dat de vrouw de helft van de door hem betaalde aflossingen van de hypotheek moet betalen.
In hoger beroep is de vrouw van mening dat de door de man gedane aflossingen moeten worden weggestreept tegen een gebruiksvergoeding.
Zoals aangegeven is een gebruiksvergoeding een financiële compensatie die kan worden gevraagd wanneer één van de ex-partners in de woning, die aan beiden in eigendom toebehoort, blijft wonen. De hoogte van het vergoedingsrecht kan op verschillende manieren worden berekend, zoals op basis van een percentage van de helft van de overwaarde van de woning of de helft van de maandelijkse kosten of op basis van het puntensysteem van de Huurcommissie. Hierbij wordt gekeken naar de redelijkheid en billijkheid en ook andere zaken worden hierbij betrokken, zoals het inkomen van partijen, of er sprake is van overwaarde, wie de kosten betaalt, de duur van het gebruik.
In de procedure bij het gerechtshof in Den Haag heeft de vrouw, zowel in eerste aanleg (de procedure bij de rechtbank) als in hoger beroep (de procedure bij het gerechtshof), niet om een gebruiksvergoeding verzocht. Een gebruiksvergoeding kan alleen worden toegewezen als deze wordt gevorderd. Het gerechtshof kan de door de man voor de vrouw betaalde hypotheekaflossingen daarom niet wegstrepen tegen een aan de vrouw toekomende gebruikersvergoeding.
De rechter komt niet toe aan de beoordeling of de door de man betaalde aflossingen (gedeeltelijk) kunnen worden verrekend met de gebruiksvergoeding die de man aan de vrouw moet betalen, aangezien de vrouw in een eerder stadium van de procedure geen gebruiksvergoeding heeft gevorderd.
Dit betekent dat de man vanaf de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand (dit is de datum dat partijen zijn gescheiden) tot aan de levering van de woning aan hemzelf of een derde, de helft van de door hem betaalde aflossingen kan terugvorderen van de vrouw, aangezien de vrouw als mede-eigenaar de helft van deze kosten had moeten betalen.
Conclusie
Een rechter kan alleen toewijzen wat partijen in de procedure hebben gevorderd. Het is dus van belang om in een echtscheidingsprocedure te beoordelen welke vorderingen er moeten worden ingediend. Dit is afhankelijk van alle omstandigheden van het geval, zoals welk huwelijksgoederenregime van toepassing is, of partijen huwelijkse voorwaarden hebben laten opstellen, welke echtgenoot tijdens het huwelijk kosten heeft betaald. Het is altijd verstandig om een gebruikersvergoeding te vragen als u voor langere tijd niet in uw eigen woning kunt wonen en uw ex-partner wel. Daarnaast dienen de vorderingen goed te worden onderbouwd.
Als u of uw partner voornemens zijn om de relatie te beëindigen, is het verstandig om met een gespecialiseerde advocaat te bekijken of de feiten en omstandigheden aanleiding voor het indienen van (neven)vorderingen. Bij SPEE advocaten & mediation hebben wij jarenlange ervaring in het familierecht. Neem voor deskundig advies gerust contact met ons op! Contactpagina SPEE advocaten & mediation.