Bestuurders die zichzelf of hun vennootschappen een bezoldiging uitbetalen zonder dat de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) daartoe heeft besloten, lopen een serieus risico. De rechtbank Oost-Brabant en het gerechtshof ’s-Hertogenbosch lieten daarover in een reeks uitspraken geen twijfel bestaan: een bezoldiging boven het redelijk loon is in beginsel onverschuldigd betaald en moet worden terugbetaald. Wie als bestuurder in strijd met de statuten handelt, maakt zichzelf bovendien bloot aan persoonlijke aansprakelijkheid op grond van artikel 2:9 BW.
De feiten
De zaak draait om Monitor Management B.V. en SmartVital B.V., twee vennootschappen waarbinnen bestuurswerkzaamheden werden verricht via managementovereenkomsten met de bestuurders. In de statuten van beide vennootschappen was bepaald dat de bezoldiging en de verdere arbeidsvoorwaarden voor iedere bestuurder afzonderlijk worden vastgesteld door de AVA. Die statutaire bepaling sloot aan bij artikel 2:245 lid 1 BW, dat de bezoldigingsbevoegdheid bij de AVA legt tenzij de statuten anders bepalen. Ondanks die duidelijke statutaire grondslag werden de beloningen van de bestuurders, nadat een medeaandeelhouder door de Ondernemingskamer als bestuurder was ontslagen, aanzienlijk verhoogd van gemiddeld € 8.000,00 naar zo’n € 13.000,00 tot € 14.000,00 per maand, zonder dat de AVA daartoe had besloten (r.o. 4.8, Rb Oost-Brabant 28 augustus 2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:3851).
De Ondernemingskamer (OK) van het gerechtshof Amsterdam had in deze zaak eerder wanbeleid vastgesteld en de desbetreffende AVA-besluiten over de bezoldigingen vernietigd. Die beschikkingen zijn op grond van artikel 2:16 lid 1 BW voor eenieder bindend zodra de rechtspersoon partij was in het geding.
De beoordeling door de rechter
De rechtbank Oost-Brabant oordeelde dat het ontbreken van een rechtsgeldig AVA-besluit de betalingen in beginsel onverschuldigd maakt, tenzij er een grondslag bestaat in een redelijk loon (r.o. 4.8). Daarbij hanteerde de rechtbank artikel 7:405 lid 2 BW: indien de hoogte van het loon niet door partijen is bepaald, is het gebruikelijke dan wel een redelijk loon verschuldigd. Nu de AVA nimmer een besluit had genomen over een hoger bedrag dan € 8.000,00 per maand, en Monitor en SmartVital zelf stelden dit bedrag als redelijk te beschouwen, was er geen grond om een hoger loon vast te stellen. De betalingen boven die grens werden dan ook als onverschuldigd aangemerkt (r.o. 4.15–4.22).
In zijn eindarrest van 31 maart 2026 bevestigde het gerechtshof ’s-Hertogenbosch deze lijn. Het hof overwoog dat de bestuurders een ernstig verwijt treft. Handelen in strijd met statutaire bepalingen die de rechtspersoon beogen te beschermen, levert in beginsel een ernstig verwijt op in de zin van artikel 2:9 BW (r.o. 3.11), zo volgt uit vaste rechtspraak van de Hoge Raad (HR 10 januari 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2243, Staleman/Van de Ven; HR 29 november 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7011, Schwandt). Dat de bestuurders aanvoerden dat een derde bestuurder de betalingen had goedgekeurd, deed aan die conclusie niet af. Artikel 2:9 BW gaat ervan uit dat het bestuur als collectief bestuurt, en bij een tekortkoming die aan ten minste één bestuurder is toe te rekenen, zijn in beginsel alle bestuurders hoofdelijk aansprakelijk (r.o. 3.13).
Het hof verwierp ook het betoog van de bestuurders dat zij op grond van artikel 7:405 lid 2 BW recht hadden op een hoger bedrag dan € 8.000,00 per maand (r.o. 3.15). Het systeem van die bepaling schrijft voor dat partijen afspraken maken over het loon; als dat niet is gebeurd, geldt het gebruikelijke of redelijke loon. Omdat de AVA nooit een hoger bedrag heeft vastgesteld, en de bestuurders er zelf op hebben aangestuurd dat dit niet is gebeurd, is er geen grond voor het bepalen van een hoger bedrag. Het was immers mede door het gedrag van de bestuurders zelf dat het niet tot besluitvorming in de AVA is gekomen (r.o. 3.16).
De geschorste periode: een bijzondere uitzondering
Een interessante nuance bood de periode waarin de bestuurders door de Ondernemingskamer waren geschorst en een derde als OK-bestuurder optrad. Het hof overwoog dat de schorsing meebrengt dat de bestuurders hun bevoegdheden niet langer konden uitoefenen en de managementovereenkomst daardoor niet kon doorlopen (r.o. 3.17–3.18). De OK-bestuurder had in die periode op grond van een afzonderlijke overeenkomst een besluit genomen over de hoogte van de bezoldiging. Nu die grondslag aanwezig was, werden de betalingen in die periode niet als onverschuldigd aangemerkt.
Aansprakelijkheid op grond van artikel 2:9 en 2:11 BW
Het hof baseerde de aansprakelijkheid primair op artikel 2:9 BW (r.o. 3.9–3.14). Die bepaling houdt in dat elke bestuurder tegenover de rechtspersoon gehouden is tot een behoorlijke vervulling van zijn taak en dat bij een ernstig verwijt de bestuurder hoofdelijk aansprakelijk is voor de schade die de vennootschap daardoor lijdt (HR 10 januari 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2243, Staleman/Van de Ven). Van een ernstig verwijt is in beginsel sprake bij handelen in strijd met statutaire bepalingen die de rechtspersoon beogen te beschermen, zoals een bezoldigingsbepaling die de bevoegdheid bij de AVA legt (HR 29 november 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7011, Schwandt).
Op grond van artikel 2:11 BW rust de aansprakelijkheid van een rechtspersoon-bestuurder tevens op de bestuurders van die rechtspersoon-bestuurder. Nu de bestuurders handelden via hun eenmanszaken of managementvennootschappen, werkte de aansprakelijkheid door naar de achterliggende (indirecte) bestuurders. Ook in dit opzicht sloot het hof aan bij de lijn die de Hoge Raad eerder heeft uitgezet (HR 8 april 2005, ECLI:NL:HR:2005:AS5010).
Wat betekent dit voor de praktijk?
Deze zaak laat zien dat het uitbetalen van een bestuurdersbezoldiging zonder een geldig AVA-besluit vergaande financiële gevolgen kan hebben. Bestuurders die zichzelf of hun vennootschappen een vergoeding uitkeren die de statutaire grens van een redelijk loon overstijgt, lopen het risico dat die betalingen als onverschuldigd worden aangemerkt en moeten worden terugbetaald. Daarbij maakt het niet uit of de werkzaamheden feitelijk zijn verricht: ook voor daadwerkelijk geleverde diensten geldt dat alleen het redelijke loon kan worden gevorderd als een rechtsgeldig besluit over een hoger bedrag ontbreekt.
Bovendien brengt handelen in strijd met de statutaire bezoldigingsregels het risico van persoonlijke aansprakelijkheid op grond van artikel 2:9 BW mee. Die aansprakelijkheid geldt voor alle bestuurders gezamenlijk, ook als slechts een deel van het bestuur direct betrokken was bij de betreffende betalingen. Zorg er als bestuurder dan ook voor dat tijdig en op de juiste wijze een bezoldigingsbesluit wordt genomen, en dat verhogingen van de beloning altijd worden voorgelegd aan de AVA.
U leest de volledige uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant (28 augustus 2024) hier. Het tussenarrest van het gerechtshof ’s-Hertogenbosch (17 juni 2025) leest u hier. Het eindarrest van het gerechtshof ’s-Hertogenbosch (31 maart 2026) leest u hier.
Heeft u als bestuurder of aandeelhouder vragen over de juiste procedure voor het vaststellen van een bestuurdersbezoldiging, of wordt u geconfronteerd met een vordering wegens onverschuldigde betaling? Neem gerust contact op met de ondernemingsrechtadvocaten van SPEE advocaten & mediation. Wij adviseren u graag over uw positie en de te nemen stappen.
mr. Diederick P. Luijckx, advocaat