Bij een echtscheiding worden vaak in een echtscheidingsconvenant afspraken gemaakt over de verdeling van gemeenschappelijke goederen, waaronder de echtelijke woning. Maar wat, als de uitvoering van die afspraken jarenlang wordt uitgesteld en een van de voormalige partners uiteindelijk weigert mee te werken? In de praktijk leidt dit tot complexe juridische procedures. Een recente uitspraak van de Rechtbank Den Haag van 10 maart 2026 (ECLI:NL:RBDHA:2026:5070) laat zien hoe de rechter in een dergelijke situatie optreedt.

Wat speelde er in deze zaak?

Partijen waren gehuwd in algehele gemeenschap van goederen. In 2011 werd de echtscheiding uitgesproken. In het door beide partijen ondertekende echtscheidingsconvenant spraken partijen onder meer af dat de woning aan de man werd toebedeeld, onder de voorwaarde dat hij de hypotheek op zijn naam zou kunnen overnemen en de vrouw zou worden ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid jegens de hypotheekverstrekker. Zolang dit nog niet was geregeld, bleven de vrouw en de kinderen in de woning wonen. Die situatie duurde uiteindelijk bijna vijftien jaar.

Eind 2025 sommeerde de man de vrouw om mee te werken aan de overdracht van de woning. Daarvoor diende zij formulieren te ondertekenen voor de financieringsaanvraag en de notariële akte van levering én zij moest de woning verlaten. De vrouw weigerde, waarna de man een kort geding aanhangig maakte.

Wat is een echtscheidingsconvenant?

Een echtscheidingsconvenant is een overeenkomst tussen voormalige echtgenoten waarin zij de gevolgen van de scheiding regelen, zoals de verdeling van de huwelijksgemeenschap, alimentatie en het gebruik van de echtelijke woning. Het convenant heeft bindende kracht: beide partijen zijn gehouden de gemaakte afspraken na te komen. Het convenant wordt meestal gehecht aan de echtscheidingsbeschikking en maakt daar deel van uit.

Typische situaties waarin een convenant later tot problemen leidt, zijn onder andere:
• De woning wordt in het convenant aan een van de partijen toebedeeld, maar de feitelijke overdracht wordt jarenlang uitgesteld.
• Een van de partijen weigert achteraf mee te werken aan de notariële levering of hypotheekoverneming.
• Er ontstaat onenigheid over de uitleg van (voorlopige) afspraken die in het convenant zijn opgenomen.
.
De wet en de nakoming van het convenant

Een echtscheidingsconvenant is een overeenkomst tussen twee scheidende echtgenoten. Op grond van het algemene verbintenissenrecht dat voor alle overeenkomsten geldt, kan een partij die de overeenkomst niet nakomt, worden gedwongen tot nakoming via de rechter.

De uitspraak van de Rechtbank Den Haag

De voorzieningenrechter van de Rechtbank Den Haag oordeelde in kort geding dat het convenant uit 2011 onverminderd bindend was voor beide partijen, ook al was het op het moment van de zitting bijna vijftien jaar geleden opgesteld. De vrouw had volgens de rechtbank geen steekhoudende argumenten aangevoerd op grond waarvan de afspraken niet meer zouden gelden.

Op vier onderdelen wees de rechter vorderingen van de man toe:
1. Ondertekening financieringsformulieren: de vrouw werd veroordeeld om de formulieren voor de overname van de hypotheek te ondertekenen. Deed zij dat niet, dan trad het vonnis op grond van artikel 3:300 lid 2 BW in de plaats van haar wilsverklaring.
2. Medewerking aan notariële levering: de vrouw werd veroordeeld om mee te werken aan de notariële overdracht van de woning aan de man, onder de voorwaarde dat de hypotheek daadwerkelijk op naam van de man kon worden overgenomen en de vrouw werd ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid.
3. Ontruiming van de woning: de rechter overwoog dat de afspraak dat de vrouw ‘voorlopig’ in de woning kon blijven wonen, na vijftien jaar was uitgewerkt. De redelijkheid en billijkheid brachten mee dat de vrouw de woning moest verlaten. Gelet op de omstandigheden werd haar een ruimere termijn gegeven: zij hoeft de woning niet eerder te verlaten dan op 1 november 2026, en pas nadat de man schriftelijk heeft bevestigd dat de hypotheekoverneming is geslaagd.
.
Praktische adviezen.

• Stel de uitvoering van een convenant niet onnodig uit: zorg na de echtscheiding zo snel mogelijk voor de feitelijke uitvoering van de in het convenant gemaakte afspraken over de woning. Hoe langer gewacht wordt, hoe groter de kans op complicaties, zoals veranderde financiële omstandigheden of weigerachtige medewerking.
• Leg afspraken zo scherp mogelijk vast: omschrijf in het convenant zo concreet mogelijk wat bijvoorbeeld “voorlopig” inhoudt, inclusief een maximale termijn of een specifieke beëindigingsgrond. Vage formuleringen leiden later tot interpretatiegeschillen.
• Vraag tijdig medewerking: geef de andere partij een schriftelijke, aangetekende sommatie met een redelijke termijn zodra uitvoering gewenst is. Dit legt de basis voor een eventuele gerechtelijke procedure.
• Schakel tijdig een advocaat in: bij weigering van medewerking kan een kort geding de aangewezen weg zijn. Daarvoor is spoedeisend belang vereist, wat in dit soort zaken vaak aanwezig is als er een financieringsaanbod dreigt te verlopen of de situatie al lange tijd slepende is.
  .

Conclusie

De uitspraak van de Rechtbank Den Haag van 10 maart 2026 bevestigt dat een echtscheidingsconvenant een bindende overeenkomst is die ook na vele jaren door de rechter wordt gehandhaafd. Kansrijk weigeren aan de uitvoering mee te werken is moelijker als het convenant duidelijk en rechtsgeldig tot stand is gekomen. Tegelijkertijd laat de uitspraak zien dat “voorlopige” afspraken niet voor eeuwig duren. In beginsel acht de rechter het redelijk dat aan een tijdelijk gebruiksrecht een einde komt na verloop van een aantal jaren. Hoeveel tijd er precies moet verlopen is afhankelijk van alle feiten en omstandigheden van het geval. Het is dan ook erg belangrijk om afspraken in een convenant scherp te formuleren en de uitvoering daarvan niet onnodig lang uit te stellen. Bij twijfel of conflicten is tijdig juridisch advies onmisbaar.

Heeft u vragen over de uitvoering van een echtscheidingsconvenant, de verdeling van de echtelijke woning of de nakoming van afspraken na een scheiding?

Bij SPEE advocaten & mediation hebben wij ruime ervaring in het familierecht, waaronder het afwikkelen van een huwelijksgemeenschap. Wij begeleiden cliënten in Maastricht en daarbuiten met deskundig en betrokken advies. Heeft u vragen over een echtscheiding of wilt u weten wat deze uitspraak voor uw situatie kan betekenen, neem dan gerust contact met ons op.